Jeszcze kilka lat temu bezpieczeństwo energetyczne kojarzyło się przede wszystkim z działaniami państwa i dużych spółek energetycznych. Dziś coraz wyraźniej widać, że dotyczy ono również codziennego życia mieszkańców. Stabilne dostawy energii wpływają na funkcjonowanie gospodarstw domowych, przedsiębiorstw, szkół, szpitali i całych gmin. Jednocześnie zmiany klimatu, rosnące zapotrzebowanie na energię oraz coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe sprawiają, że bezpieczeństwo energetyczne staje się jednym z najważniejszych wyzwań rozwojowych najbliższych lat.
Lato 2026 pokazuje, że zmiany klimatu przestają być odległym scenariuszem. Rekordowe fale upałów objęły znaczną część Europy. Według programu Copernicus czerwiec 2026 był najcieplejszym czerwcem w historii pomiarów temperatur powierzchni oceanów, a kolejne kraje Europy notowały historyczne rekordy temperatur. Eksperci podkreślają, że takie zjawiska będą występować coraz częściej. Ekstremalne temperatury mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie systemu energetycznego. Latem rośnie zużycie energii przez klimatyzację i urządzenia chłodnicze, zimą – przez ogrzewanie budynków i przemysł. Potwierdziła to również ostatnia zima. Według Polskich Sieci Elektroenergetycznych 3 lutego 2026 r. Krajowy System Elektroenergetyczny osiągnął najwyższe w historii zapotrzebowanie na moc – 27,7 GW netto (29,3 GW brutto). Mimo rekordowego obciążenia system pracował stabilnie, zachowując wymaganą rezerwę mocy, a Polska jednocześnie eksportowała energię do krajów sąsiednich.
Jeszcze kilkanaście lat temu podobne sytuacje oznaczały znacznie większe ryzyko ograniczeń w dostawach energii. Dziś sytuacja wygląda inaczej dzięki rozwojowi odnawialnych źródeł energii, modernizacji sieci elektroenergetycznych oraz możliwości wymiany energii z sąsiednimi państwami. Podczas tegorocznych fal upałów Polskie Sieci Elektroenergetyczne również wskazywały, że produkcja energii ze słońca znacząco wspiera bilansowanie systemu. Obecne letnie szczyty zapotrzebowania wynoszą około 23 GW, czyli wyraźnie mniej niż rekordy zimowe, a krajowy system pozostaje stabilny. Energetyka wiatrowa uzupełnia produkcję energii w innych porach dnia i roku, a wraz z magazynami energii oraz nowoczesnymi sieciami zwiększa elastyczność całego systemu.
– Bezpieczeństwo energetyczne coraz częściej budujemy poprzez różnorodność źródeł energii. Potrzebujemy systemu, w którym wzajemnie uzupełniają się energetyka wiatrowa, fotowoltaika, magazyny energii oraz nowoczesne sieci. Dzięki temu kraj jest bardziej odporny zarówno na gwałtowne zmiany pogody, jak i rosnące zapotrzebowanie na energię – mówi Kaja Sawicka, Dyrektor Projektów OZE w EnercoNet.
Bezpieczeństwo energetyczne coraz rzadziej oznacza wyłącznie produkcję energii na poziomie krajowym. Coraz większe znaczenie mają lokalne źródła energii, które wzmacniają odporność samorządów oraz wspierają rozwój lokalnych społeczności. Farmy wiatrowe, instalacje fotowoltaiczne i magazyny energii, rozwijane równolegle z modernizacją sieci elektroenergetycznych, zwiększają możliwości bilansowania systemu, a jednocześnie przynoszą wymierne korzyści lokalnym społecznościom. Jednym z najbardziej znanych przykładów pozostaje gmina Darłowo, gdzie funkcjonuje około 118 turbin wiatrowych. Wpływy podatkowe związane z energetyką wiatrową wynoszą tam około 8 mln zł rocznie, co stanowi blisko 10% dochodów gminy. Produkcja energii sięga około 560 GWh rocznie, a środki z inwestycji finansują modernizację dróg, szkół, infrastruktury komunalnej oraz wsparcie jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. Podczas realizacji inwestycji korzystały również lokalne firmy budowlane i usługowe, a przy obsłudze farm wiatrowych zatrudnienie znalazło około 40 osób.
– Odporność gmin buduje się dziś nie tylko poprzez rozwój infrastruktury technicznej, ale również poprzez lokalne źródła energii. To one zwiększają bezpieczeństwo energetyczne, wzmacniają budżety samorządów i pozwalają lepiej przygotować się na wyzwania związane ze zmianami klimatu – podkreśla Kaja Sawicka.
Bezpieczeństwo energetyczne jest nierozerwalnie związane z odpornością całej infrastruktury krytycznej. Bez energii nie funkcjonują stacje uzdatniania wody, przepompownie, oczyszczalnie ścieków, systemy telekomunikacyjne czy infrastruktura transportowa. Jednocześnie Polska należy do krajów o jednych z najniższych zasobów wodnych w Unii Europejskiej. Średnio na jednego mieszkańca przypada około 1600 m³ wody rocznie, czyli blisko trzykrotnie mniej niż wynosi średnia unijna. Coraz częstsze susze i fale upałów sprawiają, że bezpieczeństwo wodne staje się równie istotnym wyzwaniem jak bezpieczeństwo energetyczne. Rosnącego znaczenia nabiera również odporność infrastruktury na zagrożenia cyfrowe. Dlatego coraz większą rolę odgrywają inwestycje w nowoczesne sieci, systemy monitorowania oraz rozwiązania pozwalające szybko reagować na awarie i zapewniać ciągłość działania infrastruktury krytycznej.
Rosnące zapotrzebowanie na energię, rozwój elektromobilności, centrów danych i sztucznej inteligencji sprawiają, że Polska będzie potrzebowała coraz większej ilości stabilnej energii elektrycznej. Jednocześnie zmiany klimatu pokazują, że system energetyczny musi być przygotowany zarówno na rekordowe mrozy, jak i coraz częstsze fale upałów. Rozwój odnawialnych źródeł energii, magazynów energii oraz modernizacja sieci elektroenergetycznych zwiększają odporność systemu na zmienne warunki pogodowe i rosnące zapotrzebowanie na energię. Coraz większe znaczenie mają również lokalne inwestycje energetyczne, które wzmacniają bezpieczeństwo gmin, wspierają rozwój infrastruktury i zwiększają odporność społeczności na sytuacje kryzysowe.
Transformacja energetyczna przestaje być więc wyłącznie odpowiedzią na cele klimatyczne. Coraz częściej staje się inwestycją w bezpieczeństwo państwa, samorządów i mieszkańców – dziś oraz w kolejnych dekadach.