Powrót do szkoły to także powrót do regularności: wcześniejszych pobudek, stałych godzin posiłków, nauki i snu. Po wakacjach dzieci potrzebują czasu, aby ponownie przyzwyczaić się do szkolnego rytmu, dlatego zmian nie warto odkładać do ostatnich dni sierpnia.
Powrotu do szkolnego rytmu lepiej nie odkładać do ostatniego weekendu wakacji. Proces warto rozpocząć mniej więcej dwa tygodnie przed pierwszym dniem nauki. Porę zasypiania i pobudki można przesuwać stopniowo, na przykład o 15–20 minut dziennie. Dzięki temu organizm dziecka ma czas, aby przyzwyczaić się do wcześniejszego funkcjonowania, a pierwsze szkolne poranki nie stają się gwałtowną zmianą.
– Dzieci szybko przyzwyczajają się do wakacyjnego rytmu dnia. Nagłe przestawienie godzin snu pod koniec sierpnia może prowadzić do większego zmęczenia, problemów z koncentracją i trudniejszych poranków. Znacznie lepiej stopniowo wracać do szkolnego harmonogramu i każdego dnia nieco wcześniej rozpoczynać wieczorne wyciszenie – mówi Dominik Dziedzic, certyfikowany trener i konsultant snu oraz ekspert Fabryki Dobrych Materacy.
Zapotrzebowanie na sen zmienia się wraz z wiekiem. Dzieci w wieku od 6 do 12 lat potrzebują zazwyczaj od 9 do 12 godzin snu na dobę, natomiast nastolatki – od 8 do 10 godzin. Znaczenie ma jednak nie tylko liczba godzin spędzonych w łóżku, lecz także jakość odpoczynku. Nieregularne pory snu, częste wybudzenia, hałas, zbyt wysoka temperatura w pokoju czy korzystanie z telefonu tuż przed zaśnięciem mogą sprawić, że dziecko mimo pozornie odpowiednio długiego snu obudzi się zmęczone. Regularność jest szczególnie ważna przed rozpoczęciem roku szkolnego. Zbliżone godziny zasypiania i wstawania pomagają organizmowi ustabilizować rytm dobowy i ułatwiają poranne budzenie.
Wieczorne korzystanie ze smartfona, tabletu lub komputera może utrudniać wyciszenie i opóźniać moment zaśnięcia. Znaczenie ma zarówno światło emitowane przez ekran, jak i sam charakter oglądanych treści. Gry, krótkie filmy, wiadomości i media społecznościowe dostarczają kolejnych bodźców, przez co organizm pozostaje w stanie pobudzenia. Jak podaje Instytut Badań Edukacyjnych ponad połowa dzieci korzysta z telefonu już między godziną 6.00 a 8.00 rano, a co czwarte pozostaje aktywne online po godzinie 22.00. Ograniczenie korzystania z telefonów w szkołach nie zastąpi więc zasad wprowadzanych w domu. Najlepiej, aby ostatnia godzina przed snem była wolna od urządzeń elektronicznych. Telefon można pozostawić poza sypialnią lub przynajmniej odłożyć w miejsce znajdujące się poza zasięgiem łóżka.
Na jakość snu wpływa nie tylko pora zasypiania, lecz także warunki, w jakich dziecko odpoczywa. Przed rozpoczęciem roku szkolnego warto sprawdzić, czy sypialnia sprzyja regeneracji. Pomieszczenie powinno być regularnie wietrzone, możliwie ciche i odpowiednio zaciemnione. Dobrze również zadbać o komfortową temperaturę, ograniczyć intensywne światło wieczorem oraz usunąć z bezpośredniego otoczenia łóżka urządzenia emitujące dźwięki i powiadomienia. Istotnym elementem jest także odpowiednio dobrany materac, zwłaszcza że potrzeby dziecka zmieniają się wraz z jego wzrostem. Wielu rodziców zastanawia się, jaki materac dla dziecka wybrać. Jak wskazuje ekspert Fabryki Dobrych Materacy, przy wyborze należy uwzględnić przede wszystkim wzrost, masę ciała, najczęściej przyjmowaną pozycję podczas snu oraz indywidualne odczucia dziecka. Sam wiek czy oznaczenie twardości nie powinny być jedynymi kryteriami decyzji.
– Nie istnieje jeden poziom twardości odpowiedni dla wszystkich dzieci. Materac powinien zapewniać stabilne podparcie ciała, odpowiednią przewiewność i komfort podczas nocnego odpoczynku. Dlatego istotne jest indywidualne dopasowanie, a nie wyłącznie na oznaczenie znajdujące się na etykiecie – wyjaśnia Dominik Dziedzic z FDM.
Powrót do szkoły najlepiej potraktować jako kilkunastodniowy proces, a nie jednorazową zmianę wprowadzoną 31 sierpnia. Pomocne będzie:
Nie warto przy tym budować wokół snu atmosfery kary lub przymusu. Skuteczniejsze jest wspólne ustalenie planu i wyjaśnienie dziecku, dlaczego wcześniejsze zasypianie ułatwi mu poranne wstawanie oraz funkcjonowanie w szkole.