Sztuczna inteligencja pozwala dziś znacznie szybciej przygotowywać koncepcje aranżacyjne, porównywać style i tworzyć kolejne warianty wnętrza. Jednak nawet najbardziej realistyczna wizualizacja nie odpowie na pytanie, jak przyszli mieszkańcy będą korzystać z zaprojektowanej przestrzeni. Wraz z rozwojem nowych technologii zmienia się więc rola architekta. Coraz większego znaczenia nabiera nie tylko umiejętność tworzenia atrakcyjnych projektów, ale przede wszystkim rozpoznawania potrzeb inwestora, przewidywania problemów i podejmowania trafnych decyzji. Jak prowadzić proces projektowy, aby technologia rzeczywiście wspierała jakość wnętrza, a nie jedynie przyspieszała powstawanie kolejnych obrazów?
AI zmienia warsztat projektanta
Sztuczna inteligencja przestaje być eksperymentalnym dodatkiem do pracy architektów. Według raportu RIBA AI Report 2025 z narzędzi AI korzystało przynajmniej przy niektórych projektach 59% badanych brytyjskich pracowni architektonicznych. Rok wcześniej odsetek ten wynosił 41%. Technologia znajduje zastosowanie nie tylko przy tworzeniu wstępnych wizualizacji, ale również w przygotowywaniu dokumentacji, analizie produktów czy organizacji pracy. Dzięki temu architekt może szybciej sprawdzić różne koncepcje kolorystyczne, materiałowe i przestrzenne. Łatwiejsze staje się również przedstawienie klientowi kilku kierunków aranżacyjnych. Jednak większa liczba propozycji nie oznacza automatycznie lepszego projektu. Problem pojawia się wtedy, gdy atrakcyjna wizualizacja staje się głównym kryterium wyboru. Obraz może pokazywać doskonale zaaranżowaną kuchnię, ale nie uwzględniać tego, że korzystają z niej jednocześnie trzy osoby, domownicy potrzebują miejsca na rozbudowane wyposażenie, a wybrane materiały wymagają szczególnej pielęgnacji.
– Wizualizacja jest ważnym narzędziem komunikacji z klientem, ale nie powinna być punktem wyjścia do projektowania. Najpierw trzeba zrozumieć, jak domownicy żyją, czego potrzebują i co przeszkadza im w obecnej przestrzeni. Dopiero później można szukać rozwiązań estetycznych. Nawet najpiękniejszy projekt nie będzie dobry, jeśli nie odpowiada codziennym przyzwyczajeniom mieszkańców – mówi Anna Dzierżanowska, ekspertka marki Halupczok.
Dobry projekt zaczyna się od rozmowy, nie od wyboru stylu
Podczas pierwszego spotkania z inwestorem rozmowa często koncentruje się na estetyce. Pojawiają się inspiracje, zdjęcia, ulubione kolory, materiały i oczekiwania dotyczące charakteru wnętrza. To ważne informacje, ale niewystarczające do zaprojektowania funkcjonalnej przestrzeni. Znacznie więcej o potrzebach klienta mogą powiedzieć pytania dotyczące jego codzienności. Kto najczęściej gotuje? Czy domownicy przygotowują posiłki razem? Jak często przyjmują gości? Co sprawia im największą trudność w obecnym mieszkaniu? Czy potrzebują miejsca do pracy, dodatkowego przechowywania albo przestrzeni, którą będzie można zmienić za kilka lat?
Znaczenie takiego podejścia potwierdzają również badania dotyczące komfortu mieszkania. W badaniu z 2025 roku przeprowadzonym wśród osób mieszkających w domach 55% respondentów wskazało funkcjonalność i ergonomię pomieszczeń jako jeden z najważniejszych czynników wpływających na komfort życia. Sam metraż wskazało 48% badanych. To istotna wskazówka dla projektantów. Większa powierzchnia czy efektowne wykończenia nie zastąpią dobrze przemyślanego układu funkcjonalnego. O wygodzie decydują często pozornie niewielkie elementy: wysokość blatów, dostępność szafek, odległości między urządzeniami, sposób otwierania frontów czy rozmieszczenie oświetlenia.
– Klient nie zawsze potrafi od razu nazwać swoje potrzeby. Może powiedzieć, że chce dużej kuchni, podczas gdy w rzeczywistości najbardziej zależy mu na większej ilości miejsca do przechowywania i wygodniejszym przygotowywaniu posiłków. Zadaniem projektanta jest dotarcie do tych oczekiwań i przełożenie ich na konkretne rozwiązania. Dlatego umiejętność zadawania właściwych pytań jest równie istotna jak znajomość materiałów czy technologii – wyjaśnia ekspertka Halupczok.
AI może zaproponować rozwiązanie. To architekt ocenia, czy ma ono sens
Sztuczna inteligencja pozwala w krótkim czasie przygotować wiele wariantów aranżacji. Jednak im łatwiej tworzyć kolejne wizualizacje, tym ważniejsza staje się umiejętność ich oceny. Atrakcyjny obraz nie daje jeszcze odpowiedzi na pytanie, czy zaproponowane rozwiązanie będzie wygodne, możliwe do wykonania i dopasowane do codziennego życia mieszkańców. W projektowaniu wnętrz szczególne znaczenie ma umiejętność dostrzegania ograniczeń, których nie pokazuje wizualizacja. AI może zaproponować efektowną kuchnię z dużą wyspą, ale to architekt musi ocenić, czy pomieszczenie ma odpowiednie wymiary, czy zachowane zostaną wygodne przejścia, czy materiały sprawdzą się w codziennym użytkowaniu i czy zaproponowany układ odpowiada potrzebom domowników. Równie ważne jest przewidywanie sytuacji, których klient nie uwzględnia na etapie planowania, takich jak zmiana liczby domowników, nowe potrzeby związane z przechowywaniem czy inny sposób korzystania z przestrzeni. Dlatego wartość pracy architekta nie sprowadza się do liczby przygotowanych koncepcji, ale do umiejętności wyboru tych, które rzeczywiście odpowiadają potrzebom inwestora. Technologia może przyspieszyć poszukiwanie inspiracji i rozwiązań, jednak to wiedza, doświadczenie, krytyczne myślenie i dobrze przeprowadzona rozmowa z klientem pozwalają stworzyć projekt, który sprawdzi się nie tylko na wizualizacji, ale przede wszystkim w codziennym życiu.
Klient premium oczekuje czegoś więcej niż efektownego projektu
Zmiany technologiczne zbiegają się z rosnącym znaczeniem jakości doświadczenia klienta. W innym badaniu RIBA z 2025 roku 88% respondentów przewidywało wzrost znaczenia AI w działalności architektonicznej w perspektywie kolejnych 10 lat. Jednocześnie 51% wskazywało, że większego znaczenia nabierze również angażowanie klienta w proces projektowy. Oba kierunki mogą się wzajemnie uzupełniać. Technologia pozwala sprawniej przygotowywać i porównywać rozwiązania, natomiast rozmowa z inwestorem pomaga ustalić, które z nich rzeczywiście warto realizować. W przypadku wymagających klientów szczególnie istotne jest przeprowadzenie ich przez proces podejmowania decyzji. Nie chodzi wyłącznie o przedstawienie wielu wariantów, ale o wyjaśnienie różnic między nimi, wskazanie konsekwencji poszczególnych wyborów i pomoc w ustaleniu priorytetów.
– W projektowaniu wnętrz premium wartością nie jest liczba przygotowanych koncepcji, ale trafność proponowanych rozwiązań. Klient oczekuje nie tylko estetyki, lecz także poczucia, że ktoś rozumie jego styl życia i potrafi przewidzieć potrzeby, o których on sam jeszcze nie pomyślał. Technologia może wspierać ten proces, ale nie zastąpi świadomie prowadzonego dialogu i doświadczenia projektanta – podkreśla Anna Dzierżanowska.
Jakie pytania warto zadać klientowi przed rozpoczęciem projektu?
Dobrze przygotowany brief powinien wykraczać poza preferencje estetyczne. Przed przystąpieniem do projektowania warto ustalić:
- Jak wygląda typowy dzień domowników? Kiedy korzystają z poszczególnych pomieszczeń, które czynności wykonują wspólnie, a kiedy potrzebują prywatności?
- Co nie sprawdza się w obecnym wnętrzu? Jakie rozwiązania są niewygodne, czego brakuje i co wymaga codziennego wysiłku?
- Jakie są rzeczywiste potrzeby związane z przechowywaniem? Ile miejsca zajmują sprzęty, akcesoria i przedmioty używane regularnie lub sezonowo?
- Jak może zmienić się życie mieszkańców? Czy planują powiększenie rodziny, pracę hybrydową, częstsze przyjmowanie gości albo zmianę funkcji niektórych pomieszczeń?
- Które rozwiązania są priorytetem? Na czym klientowi zależy najbardziej: trwałości, łatwej pielęgnacji, ergonomii, elastyczności przestrzeni czy określonym efekcie estetycznym?
Źródła
- Royal Institute of British Architects, RIBA AI Report 2025 — wykorzystanie sztucznej inteligencji w brytyjskich pracowniach architektonicznych.
- RIBA, Future Business of Architecture Survey 2025 — prognozy dotyczące znaczenia AI oraz angażowania klientów w proces projektowy.
- Microsoft Research, The Impact of Generative AI on Critical Thinking, CHI 2025 — badanie 319 pracowników umysłowych i 936 przykładów wykorzystania AI.
- ARC Rynek i Opinia, Polacy o swoich domach. Nowe badanie, 2025 — badanie CAWI, 1230 osób w wieku 18–65 lat mieszkających w domach.