Poranne zmęczenie to problem, który zna większość Polaków. Jak wynika z badania CBOS opublikowanego w październiku 2026 roku, aż 67 proc. badanych przynajmniej czasami odczuwa zmęczenie po przebudzeniu, niezależnie od długości snu. Zimą wstawanie może być jeszcze trudniejsze, ponieważ późny wschód słońca ogranicza dostęp do światła, które pomaga regulować nasz zegar biologiczny. Co ciekawe, z międzynarodowej analizy 73 milionów nocy wynika, że zimą śpimy średnio o 15–20 minut dłużej niż latem. Dlaczego więc dodatkowy czas odpoczynku nie zawsze oznacza łatwiejszy poranek?
Dlaczego ciemne poranki utrudniają wstawanie?
W listopadzie i grudniu wiele osób rozpoczyna dzień, gdy za oknem wciąż panuje ciemność. Pod koniec listopada w Warszawie słońce wschodzi dopiero po godzinie siódmej, a dzień trwa niewiele ponad osiem godzin. Poranne wstawanie może więc wydawać się trudniejsze niż latem, nawet jeśli poprzedniego wieczoru położyliśmy się o zwykłej porze. Nasz organizm nie kieruje się wyłącznie godziną wskazywaną przez zegarek. Posiada również wewnętrzny zegar biologiczny, który reguluje m.in. senność, czuwanie i wydzielanie melatoniny. Jednym z najważniejszych sygnałów synchronizujących ten mechanizm jest światło. Gdy rano jest ciemno, organizm otrzymuje słabszy sygnał rozpoczęcia dnia, co u części osób może nasilać ospałość.
– Zimą budzik często dzwoni w momencie, gdy na zewnątrz nadal panuje ciemność. Organizm nie otrzymuje wtedy tak wyraźnego sygnału rozpoczęcia dnia jak latem. Nie oznacza to, że wszyscy potrzebujemy zimą znacznie więcej snu. Warto jednak zadbać o regularną godzinę pobudki i kontakt ze światłem dziennym, gdy tylko jest to możliwe – wyjaśnia Dominik Dziedzic, ekspert ds. snu i komfortu nocnej regeneracji
w FDM – Fabryce Dobrych Materacy, członek World Sleep Society.
Zimą śpimy dłużej. Co pokazała analiza 73 milionów nocy?
Sezonowe zmiany w długości snu nie są wyłącznie subiektywnym odczuciem. W badaniu opublikowanym w 2025 roku w czasopiśmie „SLEEP” przeanalizowano około 73 milionów nocy zarejestrowanych przez urządzenia monitorujące sen. Analiza obejmowała 116 879 dorosłych z 41 krajów, obserwowanych przez około trzy i pół roku. Badacze zaobserwowali, że na półkuli północnej zimą uczestnicy spali średnio o 15–20 minut dłużej niż latem. Różnice dotyczyły również godzin snu, w tym pory budzenia się. Nie oznacza to jednak, że każdemu potrzeba zimą dodatkowych 20 minut odpoczynku. Badanie opisuje zaobserwowane zachowania, a nie indywidualne zapotrzebowanie organizmu. Można spędzać w łóżku więcej czasu, a mimo to budzić się niewyspanym, jeśli sen jest przerywany, zasypiamy o nieregularnych porach albo wstajemy w momencie, w którym nasz rytm dobowy sprzyja jeszcze odpoczynkowi. Dlatego warto zwrócić uwagę nie tylko na liczbę przespanych godzin, ale również na samopoczucie po przebudzeniu i poziom energii w ciągu dnia.
Jak poranne światło i codzienne nawyki wpływają na łatwość wstawania?
Światło jest jednym z najważniejszych czynników regulujących rytm snu i czuwania. Poranna ekspozycja na odpowiednio jasne światło może sprzyjać wcześniejszemu ustawieniu wewnętrznego zegara biologicznego, podczas gdy silne światło wieczorem może ten rytm opóźniać. W metaanalizie opublikowanej w 2026 roku w „Sleep Medicine Reviews” wykazano, że odpowiednio zaplanowana ekspozycja na poranne światło może przesuwać rytm wydzielania melatoniny w kierunku wcześniejszych godzin. Wielkość tego efektu zależy jednak od pory, natężenia i czasu ekspozycji oraz indywidualnych cech organizmu.
Co to oznacza w praktyce? Zimą, gdy o godzinie pobudki za oknem często jest jeszcze ciemno, warto zadbać o dostęp do naturalnego światła w pierwszej części dnia. Po przebudzeniu można odsłonić zasłony, a gdy zrobi się jasno, wyjść choćby na krótki spacer. W ciągu dnia dobrze jest również znaleźć czas na aktywność fizyczną i przebywanie na świeżym powietrzu. Takie nawyki wspierają naturalny rytm aktywności i odpoczynku.
Równie ważna jest regularność. Wstawanie o podobnej porze każdego dnia, także w weekendy, pomaga utrzymać stabilny rytm snu i czuwania. Warto również unikać wielokrotnego włączania drzemki po pierwszym alarmie. Choć odsypianie niedoborów snu bywa potrzebne, regularne przesuwanie godziny pobudki o kilka godzin może utrudniać powrót do codziennego rytmu.
Przygotowanie do łatwiejszego poranka zaczyna się jednak już wieczorem. Ograniczenie intensywnego oświetlenia i korzystania z ekranów przed snem oraz zachowanie podobnej pory zasypiania pomagają organizmowi przygotować się do nocnego odpoczynku. Znaczenie mają również warunki w sypialni – cisza, zaciemnienie, odpowiednia temperatura oraz komfort podczas snu.
– Wiele osób próbuje rozwiązać problem trudnego wstawania, wydłużając czas spędzany w łóżku. Tymczasem równie ważne jest to, co robimy wieczorem. Jeśli codziennie zasypiamy o innej porze, a rano musimy wstać o tej samej godzinie, organizmowi trudniej utrzymać stabilny rytm. Dlatego warto przygaszać światło przed snem i zachowywać podobne godziny odpoczynku również w weekendy – mówi Dominik Dziedzic.
Czy materac i poduszka mogą wpływać na poranne samopoczucie?
Choć zimowa senność jest związana przede wszystkim z rytmem dobowym, znaczenie mają również warunki nocnego odpoczynku. Jeśli sen jest przerywany przez dyskomfort, rano możemy czuć się zmęczeni niezależnie od pory roku. Niewygodna powierzchnia snu może powodować nadmierny nacisk na barki lub biodra, utrudniać znalezienie komfortowej pozycji i sprzyjać częstym zmianom ułożenia ciała. Podobnie poduszka, która nie zapewnia odpowiedniego podparcia szyi, może wiązać się z poranną sztywnością karku.
Nie oznacza to, że wymiana materaca rozwiąże problem zimowej senności. Jeśli jednak nocny odpoczynek regularnie zakłóca dyskomfort, warto przyjrzeć się dopasowaniu materaca do budowy ciała i najczęściej przyjmowanej pozycji snu. Znaczenie mają również temperatura w sypialni, odpowiednia wentylacja oraz pościel dostosowana do indywidualnych potrzeb. Jak podkreślają eksperci FDM – Fabryki Dobrych Materacy, przy ocenie komfortu snu warto uwzględnić wszystkie te elementy, zamiast szukać przyczyny porannego zmęczenia wyłącznie w jednym z nich.
– Jeśli rano trudno nam wstać, warto rozróżnić ospałość związaną z ciemnym porankiem od zmęczenia po nocy, podczas której wielokrotnie się wybudzaliśmy albo nie mogliśmy znaleźć wygodnej pozycji. Materac nie zastąpi regularnego rytmu dnia i porannego światła, ale odpowiednie podparcie ciała może być jednym z elementów poprawiających komfort odpoczynku – podkreśla Dominik Dziedzic, ekspert FDM – Fabryki Dobrych Materacy.
Najczęstsze pytania o sen zimą:
Dlaczego zimą trudno wstać rano?
Późny wschód słońca i ograniczona ilość porannego światła mogą utrudniać przejście ze snu do pełnej aktywności. Znaczenie mają również regularność snu i indywidualny rytm dobowy.
Dlaczego rano jestem senny, choć śpię wystarczająco długo?
Przyczyną mogą być nocne wybudzenia, nieregularne godziny snu lub niewystarczająca ekspozycja na światło dzienne. Jeśli senność utrzymuje się mimo odpowiedniego odpoczynku, warto skonsultować się z lekarzem.
Jak łatwiej wstać rano zimą?
Warto utrzymywać stałą godzinę pobudki, korzystać ze światła dziennego, gdy tylko jest dostępne, i wprowadzić krótką poranną aktywność. Wieczorem pomocne jest ograniczenie jasnego światła i zachowanie regularnych godzin snu.
Zimowe poranki mogą być trudniejsze, ale nie zawsze rozwiązaniem jest kolejna godzina w łóżku. Regularność snu, kontakt ze światłem dziennym i komfortowe warunki odpoczynku pomagają organizmowi utrzymać rytm dnia, nawet gdy za oknem przez długie godziny panuje ciemność.
Ekspert merytoryczny: Dominik Dziedzic, ekspert ds. snu i komfortu nocnej regeneracji,
FDM – Fabryka Dobrych Materacy, Regular Member World Sleep Society.
Źródła
1. Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) (2026), Jak śpią Polacy?, Komunikat z badań nr 105/2026, Warszawa, październik 2026.
https://www.cbos.pl/PL/publikacje/raporty_tekst.php?id=7278
2. Scott H. i in. (2025), Variations in sleep duration and timing: weekday and seasonal variations in sleep are common in an analysis of 73 million nights from an objective sleep tracker, „SLEEP”.
https://doi.org/10.1093/sleep/zsaf140
3. Rahman S.A. i in. (2026), Can Morning Light Phase Advance Human Melatonin Rhythm? A Systematic Review and Meta-Analysis, „Sleep Medicine Reviews”.
https://doi.org/10.1016/j.smrv.2026.102312
4. Kalbi.pl (2026), Wschód i zachód słońca w Warszawie – listopad i grudzień 2026, dane astronomiczne dotyczące godzin wschodu i zachodu słońca oraz długości dnia.
https://www.kalbi.pl/































































