Sklepowe półki uginają się od produktów, które obiecują więcej smaku, wygody i oszczędności czasu. Kolorowe opakowania, atrakcyjne ceny i dziesiątki wariantów tego samego artykułu sprawiają jednak, że coraz trudniej ocenić, co naprawdę trafia do naszego koszyka. Czy tańszy zamiennik zawsze oznacza dobry wybór? Czy wiemy, z czego powstają produkty, które jemy każdego dnia? W czasach ogromnej dostępności żywności warto na nowo docenić jakość, pochodzenie i tradycyjne metody wytwarzania wspierane nowoczesną technologią. Szczególnie że Polska ma produkty, z których naprawdę możemy być dumni, a jednym z najlepszych przykładów są rodzime sery.
Duży wybór nie zawsze oznacza lepsze zakupy
Jeszcze kilkanaście lat temu wybór produktów spożywczych był znacznie bardziej ograniczony. Dziś w jednym sklepie możemy znaleźć kilkanaście rodzajów sera, dziesiątki gotowych dań, przekąski z różnych stron świata i produkty, które wystarczy podgrzać przez kilka minut. Rozwój rynku spożywczego dał konsumentom ogromną wygodę, ale postawił przed nimi również nowe wyzwanie: jak wybierać mądrze?
Cena, wygląd opakowania i przyzwyczajenie często decydują o zakupie szybciej niż analiza składu. Tymczasem dwa produkty stojące obok siebie na półce mogą różnić się rodzajem wykorzystanych surowców, wartością odżywczą i sposobem produkcji. Nie oznacza to, że każda żywność przetworzona jest złej jakości. Sam proces przetwarzania jest przecież nieodłączną częścią produkcji pieczywa, jogurtów, serów czy wielu innych wartościowych produktów. Znacznie ważniejsze jest to, co znajduje się w składzie, jak powstał produkt i jakie miejsce zajmuje w codziennej diecie. Właśnie dlatego coraz większego znaczenia nabiera umiejętność świadomego czytania etykiet i rozpoznawania produktów, których jakość wynika nie tylko z atrakcyjnego opakowania, ale przede wszystkim z wykorzystanych składników.
Dobry skład zaczyna się od dobrego surowca
Jakość żywności nie powstaje dopiero na końcowym etapie produkcji. Jej fundamentem jest surowiec, a następnie sposób jego przetwarzania, kontrola poszczególnych procesów oraz odpowiednie warunki przechowywania. W przypadku produktów mleczarskich szczególne znaczenie ma jakość mleka. To właśnie ono stanowi podstawę serów, masła i innych wyrobów, które codziennie trafiają na nasze stoły.
Dobrym przykładem jest Moniecka Spółdzielnia Mleczarska w Mońkach, której historia sięga 1972 roku. Przedsiębiorstwo od ponad pięciu dekad rozwija produkcję mleczarską na Podlasiu, jednym z najważniejszych regionów związanych z polskim mleczarstwem. Aż 97 proc. mleka skupowanego przez MSM Mońki stanowi surowiec klasy ekstra. Spółdzielnia współpracuje z dostawcami z lokalnych gospodarstw, a produkcja odbywa się z wykorzystaniem nowoczesnych technologii, w tym automatycznej linii do produkcji serów dojrzewających o wydajności do 600 tys. litrów mleka na dobę. Procesy podlegają kontroli zgodnej z zasadami Dobrej Praktyki Produkcyjnej i Higienicznej GMP/GHP oraz systemem HACCP.
„Jakość gotowego produktu zaczyna się znacznie wcześniej, niż trafia on na sklepową półkę. W mleczarstwie ogromne znaczenie ma jakość mleka, doświadczenie producenta oraz kontrola całego procesu wytwarzania. Dlatego tak ważna jest dla nas współpraca z dostawcami surowca i konsekwentne inwestowanie w technologie, które pozwalają utrzymywać wysokie, powtarzalne standardy produkcji” – mówi Ewa Polińska z MSM Mońki.
Polskie sery, czyli produkt, który warto docenić na nowo
Kiedy myślimy o polskiej żywności, często przychodzą nam do głowy tradycyjne potrawy: pierogi, żurek, bigos czy domowe wypieki. Tymczasem równie ważnym elementem naszego kulinarnego dziedzictwa są produkty, z których te dania powstają. Polska ma rozwinięty sektor mleczarski, wieloletnie doświadczenie serowarskie oraz producentów, którzy łączą tradycję z nowoczesnymi procesami technologicznymi. Sery żółte są jednym z najbardziej uniwersalnych przykładów. Dostarczają pełnowartościowego białka i wapnia, a dzięki różnorodności smaków i konsystencji znajdują zastosowanie w wielu codziennych posiłkach.
W portfolio MSM Mońki znajdują się między innymi Gouda, Edamski, Podlaski, Morski i Aldamer. Każdy z tych serów ma własny charakter, dzięki czemu może odpowiadać na inne potrzeby kulinarne. Gouda sprawdza się w kanapkach, tostach i zapiekankach. Aldamer, o łagodnym smaku z lekko orzechową nutą, dobrze komponuje się z pieczywem, warzywami i daniami na ciepło. Podlaski wyróżnia się łagodnym smakiem z delikatnie pikantnym akcentem, natomiast Morski może wzbogacać bardziej wyraziste kompozycje.
Prawdziwy ser czy produkt seropodobny? Warto wiedzieć, co kupujemy
Jednym z przykładów, dlaczego czytanie etykiet ma znaczenie, jest różnica między serem a produktami imitującymi ser. Tradycyjny ser dojrzewający powstaje z mleka, przy wykorzystaniu odpowiednich kultur bakterii i technologii serowarskiej. W przypadku niektórych produktów imitujących ser część składników mlecznych może być zastępowana innymi surowcami, na przykład tłuszczami roślinnymi. Nie oznacza to automatycznie, że każdy taki produkt jest niebezpieczny. Oznacza natomiast, że kupujemy coś innego niż tradycyjny ser, o odmiennym składzie i potencjalnie innych wartościach odżywczych.
Dlatego warto sprawdzać nazwę produktu, listę składników i informacje o producencie. Szczególnie gdy zależy nam na określonych właściwościach, takich jak zawartość białka czy wapnia.
Dlaczego polskie pochodzenie ma znaczenie?
Wybór polskich produktów to coś więcej niż kwestia kulinarnego patriotyzmu. To również decyzja, która może wspierać krajowe gospodarstwa rolne, zakłady przetwórcze i miejsca pracy. W przypadku mleczarstwa ma to szczególne znaczenie, ponieważ produkcja jest ściśle powiązana z rolnictwem. Za każdym gotowym serem stoi cały łańcuch dostaw, od gospodarstwa produkującego mleko, przez jego odbiór i przetwarzanie, aż po dystrybucję. Polskie pochodzenie nie powinno jednak być traktowane jako automatyczna gwarancja lepszej jakości niż w przypadku produktów zagranicznych. Najważniejsze pozostają konkretne standardy produkcji, jakość surowca i skład.
To właśnie połączenie lokalnego zaplecza, doświadczenia i kontroli technologicznej może stanowić przewagę rodzimych producentów. „Mamy w Polsce bardzo dobre produkty mleczarskie, które często traktujemy jako coś oczywistego, ponieważ są obecne w naszych domach od pokoleń. Tymczasem za ich jakością stoją lata doświadczeń, praca lokalnych gospodarstw i rozwój technologii. Chcielibyśmy, żeby konsumenci coraz częściej patrzyli na polskie sery nie tylko jak na codzienny produkt, ale również jak na część naszego kulinarnego dziedzictwa, z którego możemy być dumni” – podkreśla Ewa Polińska z MSM Mońki.
Świadome zakupy zaczynają się od prostych pytań
Czy wiemy, kto wyprodukował żywność, którą kupujemy? Czy sprawdzamy jej skład? Czy wybieramy produkt ze względu na jakość, czy wyłącznie na cenę i wygląd opakowania? Nie trzeba analizować każdego zakupu przez kilkanaście minut, żeby podejmować lepsze decyzje. Warto jednak wyrobić kilka podstawowych nawyków: porównywać skład podobnych produktów, zwracać uwagę na ich wartość odżywczą, sprawdzać pochodzenie i wybierać żywność dopasowaną do potrzeb całej diety. Dobra jakość nie oznacza również, że dany produkt można jeść bez ograniczeń. Sery żółte dostarczają cennych składników odżywczych, ale zawierają także tłuszcze nasycone i sól, dlatego najlepiej spożywać je w odpowiednich porcjach, jako element różnorodnego jadłospisu.