41 proc. polskich mikro, małych i średnich firm planuje zwiększyć wydatki na sztuczną inteligencję, a niemal połowa oczekuje dzięki niej wzrostu sprzedaży. Jednocześnie tylko 4 proc. przedsiębiorstw przewiduje, że wdrożenia AI przełożą się na wzrost zatrudnienia – wynika z Barometru AI Europejskiego Funduszu Leasingowego na drugie półrocze 2026 roku. Dla pracowników pojawia się więc pytanie, jak nowe technologie zmienią ich codzienne obowiązki, a dla klientów – czy inwestycje rzeczywiście poprawią jakość i dostępność usług.
Więcej pieniędzy na AI, ale niekoniecznie na nowe stanowiska
Polskie firmy coraz odważniej planują inwestycje w sztuczną inteligencję. Według najnowszego Barometru AI Europejskiego Funduszu Leasingowego 41 proc. mikro, małych i średnich przedsiębiorstw zamierza zwiększyć nakłady na tę technologię w drugim półroczu 2026 roku. Jeszcze sześć miesięcy wcześniej taką deklarację składało 25 proc. badanych. Kolejne 53 proc. przedsiębiorstw planuje utrzymać wydatki na dotychczasowym poziomie. Rosną również oczekiwania biznesowe. Niemal połowa firm, 48 proc., spodziewa się, że inwestycje w AI przełożą się na wzrost sprzedaży. W poprzedniej edycji badania podobnego zdania było 31 proc. Respondentów. Znacznie ostrożniej przedsiębiorcy podchodzą jednak do zatrudnienia. 13 proc. planuje zwiększyć liczbę pracowników potrzebnych do realizacji projektów AI, ale tylko 4 proc. oczekuje wzrostu zatrudnienia w wyniku samych wdrożeń tej technologii. Pół roku wcześniej ten ostatni odsetek wynosił 16 proc. Dane pokazują więc wyraźną różnicę między oczekiwaniami dotyczącymi sprzedaży a przewidywanym wpływem AI na liczbę miejsc pracy. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorcy planują zwolnienia. Wskazuje raczej, że od nowych narzędzi oczekują przede wszystkim poprawy efektywności istniejących zespołów.
Pracownicy chcą wiedzieć, co zmieni się w ich pracy
Dla zarządu inwestycja w AI może oznaczać automatyzację powtarzalnych czynności, szybsze przetwarzanie dokumentów czy sprawniejszą analizę danych. Dla pracownika ta sama informacja może rodzić zupełnie inne pytania. Czy część jego obowiązków przejmie system? Czy będzie musiał nauczyć się obsługi nowych narzędzi? Kto odpowie za błąd wygenerowany przez AI? Czy zmieni się sposób oceny jego pracy? Jeżeli firma komunikuje jedynie wysokość inwestycji albo zapowiada zwiększenie wydajności, pozostawia wiele miejsca na domysły.
– Firma, która zwiększa wydatki na AI i liczy na większą sprzedaż, powinna najpierw wyjaśnić własnym pracownikom, co konkretnie zmieni się w ich pracy. Ludzie nie potrzebują ogólnych zapewnień, że technologia jest szansą. Chcą wiedzieć, jakie zadania zostaną zautomatyzowane, jakich kompetencji będą potrzebować i kto będzie odpowiadał za podejmowane decyzje. Brak takich informacji może budować niepokój nawet wtedy, gdy firma nie planuje redukcji zatrudnienia – mówi Sebastian Kopiej, prezes zarządu COMMPLACE.
Szczególnie istotne jest odróżnienie automatyzacji zadań od likwidacji stanowisk. Wdrożenie AI może zmienić zakres obowiązków bez zmniejszania liczby pracowników. Może też stworzyć zapotrzebowanie na nowe umiejętności w dotychczasowym zespole.
W przemyśle inwestycje przyspieszają jeszcze mocniej
Najnowsza, branżowa analiza EFL opublikowana 22 września 2026 roku pokazuje, że tempo planowanych inwestycji w AI różni się znacząco między sektorami. W przemyśle wytwórczym i przetwórczym aż 76 proc. badanych firm zamierza zwiększyć nakłady na sztuczną inteligencję, a 91 proc. oczekuje wzrostu sprzedaży dzięki wdrożeniom. Z kolei w transporcie i logistyce żadna z badanych firm nie deklarowała zwiększenia inwestycji ani wzrostu sprzedaży związanego z AI. Tak duże różnice pokazują, że nie ma jednego scenariusza transformacji technologicznej dla całego sektora MŚP. W zakładzie produkcyjnym AI może wspierać planowanie produkcji, kontrolę jakości lub analizę awarii. W firmie usługowej może pomagać w obsłudze klienta i przygotowywaniu dokumentów. W handlu – w analizowaniu popytu i zarządzaniu ofertą. W każdym przypadku inaczej będzie wyglądał wpływ na pracowników, klientów i organizację pracy. Dlatego komunikacja powinna odnosić się do konkretnych procesów, a nie do samego faktu wdrożenia technologii.
Klient powinien zobaczyć efekt, a nie tylko usłyszeć o inwestycji
Firmy oczekują, że AI pomoże im zwiększać sprzedaż. Jednak sama informacja o wdrożeniu nowego narzędzia nie jest jeszcze argumentem przekonującym dla klienta.
Odbiorcę interesuje przede wszystkim to, czy szybciej otrzyma odpowiedź, sprawniej złoży zamówienie, dostanie bardziej dopasowaną ofertę albo będzie mógł łatwiej rozwiązać problem. Jeśli przedsiębiorstwo zapowiada poprawę obsługi dzięki AI, powinno również określić, jak zamierza ją zmierzyć. Może to być średni czas odpowiedzi, liczba spraw rozwiązanych podczas pierwszego kontaktu, termin realizacji zamówienia czy poziom błędów.
– Klient nie kupuje sztucznej inteligencji, tylko konkretną wartość. Jeżeli firma informuje, że wdrożyła AI, ale nie potrafi wyjaśnić, co odbiorca dzięki temu zyskuje, taki komunikat niewiele znaczy. Znacznie mocniejsze jest pokazanie, że czas obsługi skrócił się o określoną wartość albo że poprawiła się terminowość realizacji zamówień. Oczywiście pod warunkiem, że firma rzeczywiście to zmierzyła – wskazuje Sebastian Kopiej.
Warto też unikać obietnic, których nie da się jeszcze potwierdzić. Zapowiedź wdrożenia, cel biznesowy i osiągnięty rezultat to trzy różne informacje. Ich mieszanie może podważać wiarygodność przedsiębiorstwa.
Nowe technologie, ostrożniejsze nastroje inwestycyjne
Rosnące zainteresowanie AI jest tym bardziej interesujące, że ogólne nastroje w sektorze MŚP pozostają słabe. Według opublikowanego 14 października 2026 roku Barometru EFL wskaźnik koniunktury małych i średnich przedsiębiorstw na czwarty kwartał spadł do 46 pkt. To najniższy poziom od początku pandemii. Niemal połowa badanych firm, 47 proc., spodziewa się spadku ogólnych nakładów inwestycyjnych, a jedynie 11 proc. przewiduje ich wzrost. Nie ma tu bezpośredniej sprzeczności. Barometr AI i ogólny Barometr EFL dotyczą różnych zakresów inwestycji i nie powinny być porównywane jako jedna seria danych. Ich zestawienie pokazuje jednak interesujący kontekst: przedsiębiorcy mogą ograniczać część wydatków, a jednocześnie szukać w AI sposobu na zwiększenie efektywności. Tym większego znaczenia nabiera umiejętność wyjaśnienia, dlaczego firma inwestuje właśnie w tę technologię i jakich rezultatów oczekuje.
O AI warto rozmawiać przed wdrożeniem, nie dopiero po nim
Komunikacja transformacji technologicznej nie powinna zaczynać się od informacji prasowej o uruchomieniu nowego systemu. Pracownicy powinni wcześniej wiedzieć, które procesy obejmą zmiany, jakie szkolenia zostaną zapewnione i jak będzie wyglądała odpowiedzialność za wyniki pracy z AI. Klienci powinni natomiast otrzymać jasną informację, jeżeli technologia istotnie zmienia sposób świadczenia usługi.
– Największym błędem jest traktowanie komunikacji jako ostatniego etapu wdrożenia. Jeżeli firma najpierw zmienia procesy, a dopiero później tłumaczy pracownikom i klientom, co się wydarzyło, sama tworzy przestrzeń dla niepewności. Dobrze przeprowadzona zmiana zaczyna się od odpowiedzi na pytania ludzi, których będzie dotyczyć, a nie od prezentacji możliwości nowego systemu – podkreśla Sebastian Kopiej.
Dane EFL pokazują, że polskie MŚP coraz więcej oczekują od sztucznej inteligencji, ale nie wiążą jej rozwoju z równie szybkim przyrostem zatrudnienia. Dla firm wyzwaniem będzie więc nie tylko udowodnienie, że AI poprawia wyniki biznesowe, ale także wyjaśnienie pracownikom i klientom, co ta poprawa oznacza w praktyce.
Źródła:
- Europejski Fundusz Leasingowy, Firmy w Polsce przyspieszają z AI. 41% zwiększy inwestycje, a 13% zatrudnienie, 25 sierpnia 2026 r. Badanie Ecorys na próbie 455 mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, 6 lipca – 7 sierpnia 2026 r.
- Europejski Fundusz Leasingowy, Przemysł nowym liderem AI, 76% zwiększa inwestycje. Transport stoi w miejscu, a zdrowie będzie zatrudniać, 22 września 2026 r.
- Europejski Fundusz Leasingowy, Barometr EFL spadł do 46 pkt. Takich nastrojów wśród MŚP nie było od pandemii, 14 października 2026 r.